Hoe worden fooien in Spanje belast die een restaurant of bar ontvangt en daarna onder het personeel verdeelt?

In de Spaanse horeca is het gebruikelijk dat de klant een fooi achterlaat, steeds vaker per pin, en dat het bedrijf die int en daarna onder het personeel verdeelt. Deze geldstroom heeft gevolgen voor IVA (Spaanse btw), Impuesto sobre Sociedades (vennootschapsbelasting), IRPF (inkomstenbelasting) en Seguridad Social (sociale zekerheid), en het is verstandig dit goed te regelen om naheffingen te voorkomen.

Btw: vrijwillige fooi hoort niet bij de maatstaf van heffing

Een fooi die de klant vrijwillig geeft, is geen vergoeding voor de dienst en valt dus niet onder de maatstaf van heffing van de IVA (art. 78 van de Spaanse btw-wet 37/1992). Wordt hij echter als verplichte servicetoeslag op de rekening gezet, dan hoort hij wel bij de maatstaf en wordt hij belast tegen het horecatarief (10%).

Voor een juiste behandeling moet de fooi op de dagafsluiting van de kassa (Z-bon) als aparte post staan, aansluiten op de pin- en bankontvangsten, en mag alleen het nettobedrag als omzet worden aangegeven.

Vennootschapsbelasting: neutraal bij 100% verdeling

Als alle fooien aan het personeel worden uitgekeerd, is het effect op de Impuesto sobre Sociedades neutraal, mits ontvangst en uitbetaling in de boekhouding zijn vastgelegd en onderbouwd via een schuldrekening aan het personeel.

IRPF en sociale zekerheid: loon voor de werknemer

Voor de werknemer zijn fooien inkomsten uit arbeid (art. 17 van de Spaanse inkomstenbelastingwet 35/2006). Als het bedrijf ze int en zelf verdeelt, is de Belastinginspectie van mening dat ze via de loonstrook moeten lopen, met IRPF-inhouding en premies voor de Seguridad Social (art. 147 LGSS, algemene socialezekerheidswet). Het bedrijf draagt daarnaast de bijbehorende werkgeverspremies.

Risico's van fooien buiten de loonstrook uitbetalen

• Niet-aangegeven inkomsten: verschillen tussen pin- of bankontvangsten en de aangegeven omzet kan de Spaanse belastingdienst (AEAT) behandelen als inkomsten van de vennootschap. Kan niet worden aangetoond dat het geld aan de werknemers is uitbetaald (bijvoorbeeld contante verdeling zonder kwitanties of schriftelijke regeling), dan is vennootschapsbelasting verschuldigd en, als het vrijwillige karakter wordt betwist, ook btw, met rente en boetes van 50% tot 150% (art. 191 LGT, algemene belastingwet). Bij hoge bedragen, als de ontdoken belasting meer dan € 120.000 per belasting en per jaar bedraagt, kan sprake zijn van belastingfraude als strafbaar feit (art. 305 Spaans Wetboek van Strafrecht).
• Inhoudingen en premies: naheffing van niet-ingehouden loonheffing (art. 99 LIRPF) en socialezekerheidspremies, met toeslagen en boetes.
• Kassasoftware: als de correctie plaatsvindt door het kassasysteem zelf te manipuleren, geldt een specifieke boete voor systemen waarmee registraties kunnen worden gewijzigd (art. 29.2.j en 201 bis LGT).

Deze naheffingen sluiten elkaar niet uit: ze betreffen verschillende feiten. Het gunstigste scenario is kunnen aantonen dat 100% aan het personeel is uitgekeerd; dan blijft de vennootschap neutraal voor vennootschapsbelasting en btw, en beperkt het risico zich tot inhoudingen en premies, wat te kwantificeren is.

Praktische aanbevelingen

• Registreer de fooi in de pinautomaat en op de Z-bon als aparte post, buiten de btw-grondslag.
• Boek hem als schuld aan het personeel.
• Verdeel hem via de loonstrook, met inhouding en premies, volgens een schriftelijke verdeelregeling die vooraf aan het personeel is meegedeeld.